Sposób na nastolatka

Awantury zakończone trzaskaniem drzwiami, oskarżenia i wymówki. No i odwieczne: „z nim się absolutnie nie da rozmawiać!”. To chleb powszedni rodziców, którzy mają w domu nastolatka. Co zrobić, by go wychować i nie zwariować?

– Dojrzewanie to okres, kiedy fizjologia najbardziej daje się człowiekowi we znaki – mówi dr Irena Grochowska z Instytutu Ekologii i Bioetyki UKSW. – Następuje nagły wzrost produkcji hormonów, które wpływają znacząco na samopoczucie, a tym samym na zachowanie młodego człowieka. U dziewcząt początek cyklu menstruacyjnego wystawia je na zmienne działanie hormonów. Efektem tego jest nadwrażliwość i wzmożone napięcie. Dziewczyny mogą stać się bardziej skore do płaczu, marudne i emocjonalnie rozchwiane. U chłopców znacząco zwiększa się poziom testosteronu, czyli hormonu walki i agresji. Może to spowodować pojawienie się zachowań ryzykownych, skłonność do rywalizacji i wdawania się w bójki.

Dla młodego człowieka ta nagła zmiana też jest zaskoczeniem. Zmienia się nie tylko jego ciało i samopoczucie, ale też zainteresowania i sposób patrzenia na świat. Rodzice, do tej pory mądrzy i wspaniali, okazują się ułomnymi ludźmi. Słowa padające z ich ust dzieci przyjmowały dotychczas jako pewnik. Aż tu nagle okazuje się, że przecież można mieć na różne tematy inne zdanie. A nawet własną, zupełnie od rodziców niezależną tożsamość. Pytanie tylko jaką? Młody człowiek wkraczając w ten nowy, nieznany świat, ze wszystkich sił stara się to ustalić. Robi to najczęściej metodą prób i błędów. I tu konflikty i nieporozumienia znajdują podatny grunt.

– W okresie dorastania następuje znaczne przyspieszenie procesu separacji od rodziców – mówi dr Agnieszka Hennel-Brzozowska, psycholog kliniczny z Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie. – Młody człowiek chce stanąć na własnych nogach. Jest to naturalny proces i nie ma co się na to obrażać. Czasem bardziej niepokojące może być, jeśli dorastające dziecko nie chce „przeciąć pępowiny”.

– Na własnej skórze doświadczyłam, jak trudny jest to okres dla całej rodziny – przyznaje Urszula Folczak, matka trzech synów w wieku 23, 22 i 15 lat. – Dziecko sprawdza rodziców, bada, na ile mu pozwolą, próbując w tym wszystkim odnaleźć siebie. Staje się przy tym całkowicie nieprzewidywalne. Często żartujemy z mężem, że nie znamy instrukcji obsługi naszych dzieci, a bardzo by się nam przydała.

Choć rodzice zgodnie przyznają, że każdy nastolatek jest inny, problemy, z jakimi boryka się większość z nich, są podobne. Rodzinne pola bitwy można więc podzielić na obszary mniej lub bardziej zaminowane. I choć instrukcji poruszania się po nich wspólnej dla wszystkich nie ma, można wyznaczyć trasę, która pomoże zminimalizować straty.


PYTANIA SAKRAMENTALNE

Z kim wychodzisz? Gdzie będziesz? O której wrócisz? Dla rodziców są to istotne i absolutnie niezbędne informacje. Dla nastolatka bezprawna i pozbawiona podstaw inwigilacja. To jeden z tych obszarów, na którym najczęściej dochodzi do spięć. Przebywanie do późna poza domem jest przecież tym, co najdobitniej świadczy o poszerzaniu granic upragnionej wolności. A jednocześnie tym, co według rodziców jest najbardziej niebezpieczne. Do obrony swych pozycji obie strony potrafią wytoczyć najcięższe działa.

– W pewnym momencie zaczęły się późne powroty do domu, chęć uczestniczenia w imprezach, o których sądziłam, że nie są odpowiednie dla dzieci w tym wieku, chęć wyjeżdżania na wakacje nie wiadomo z kim i dokąd – wymienia Urszula Folczak.

– Młodszy syn nigdy nie lubił się tłumaczyć, dokąd wychodzi i z kim – dodaje Urszula Kowalczyk, matka 13-letniej córki oraz dwóch synów w wieku 18 i 21 lat. – Próbowaliśmy z mężem wszystkiego, ale efekt jest taki, że im więcej pytamy, tym bardziej staje się skryty.

Wstecz...