Wystąpienie prof. Andrzeja Nowaka 8 października w Bundestagu odbiło się echem w Polsce i w Niemczech. Za zgodą Autora oraz redakcji „Wszystko co Najważniejsze”, która spisała i opracowała ten tekst, zamieszczamy jego fragmenty na s. 10. Warto jednak zapoznać się z tym wystąpieniem w całości.
Jednym z wątków, który nie zmieścił się w naszym skrócie, jest odniesienie do współczesnych relacji polsko-niemieckich, nacechowanych, wg prof. Nowaka, pomijaniem i niezauważaniem Polski przez niemieckie elity polityczne albo protekcjonalnym traktowaniem Polaków. Dzieje się tak, choć Polska jest dla Niemiec czwartym co do wartości obrotów handlowych partnerem, po USA, Chinach i Francji, a daleko przed Wielką Brytanią, Włochami czy Rosją. Przejawem protekcjonalizmu jest skłonność do ciągłego pouczania Polaków przez Niemców. Zaś powtarzające się w ustach polityków niemieckich stwierdzenia, że „Rosja jest największym sąsiadem Niemiec na wschodzie”, są nie tylko wyrazem pomijania istnienia naszego kraju, ale mogą także świadczyć o wciąż istniejącej tendencji do porozumiewania się Berlina z Moskwą kosztem Polski. Historia nas na takie porozumienia uczula, bo ona lubi się powtarzać.
W tym kontekście zwracam uwagę na dwie sprawy, które mnie jako Polaka dzisiaj niepokoją. Pierwszą jest stopniowe redukowanie amerykańskiej obecności w Europie i przenoszenie odpowiedzialności za bezpieczeństwo kontynentu na siły lokalne. Wobec tego Niemcy zaczynają przeznaczać na zbrojenia gigantyczne środki. W tym roku wydatki te przekroczą 86 mld euro (ponad 320 mld zł), ale już w 2029 r. mają osiągnąć 153 mld euro, wciąż stanowiąc tylko 3,5 proc. niemieckiego PKB. Dojście do zakładanego przez NATO 5 proc. PKB na zbrojenia (uwzględniając siłę niemieckiej gospodarki) sprawi, że za Odrą wyrośnie najpotężniejsza armia w Europie. Osiągnięcie tego celu może nastąpić szybciej, niż myślimy, bo Niemcy nie muszą przepłacać za wszystko za granicą i wydatki na obronność zasilą niemiecką gospodarkę. Ich przemysł może we własnym zakresie albo w kooperacji wyprodukować wszystko, czego potrzeba armii: od czołgów i okrętów podwodnych po systemy artyleryjskie i samoloty. Posiadanie takiej armii kosztuje i rodzi pokusę, żeby jej użyć. Nie zawsze dla naszego dobra. Dla nas lepiej by było, żeby Amerykanie swoją obecnością zabezpieczali pokój w Europie, niż żeby znowu musieli tu lądować w trybie interwencyjnym.
Drugą niepokojącą sprawą jest ton ostatnich publikacji w niemieckich mediach. Z jednej strony publicyści zza Odry podjudzają Donalda Tuska do rozprawy z PiS i anihilacji rozpoczętej przez poprzedników reformy sądownictwa, choćby z podeptaniem obowiązującego prawa i konstytucji. Otwarcie nawołuje do tego np. Klaus Bachmann w artykule opublikowanym przed miesiącem w „Berliner Zeitung”. Przynagla on Tuska do zamachu na NBP i wykorzystania zgromadzonych rezerw na spłatę zadłużenia. Radzi zamykać w więzieniach przywódców opozycji i nie przejmować się immunitetami. Równocześnie ogłasza, że Polska to kraj de facto upadły, w którym konstytucja już nie obowiązuje, Trybunał Konstytucyjny i sądy nie działają, a gospodarka zmierza ku katastrofie, czyli: polski bałagan. Coś takiego już nie raz było usprawiedliwieniem dla zaprowadzania w Polsce „niemieckiego porządku”. Oby nie powróciło.
Podejmujemy te tematy w nawiązaniu do bieżących wydarzeń, ale i w związku z 60. rocznicą listu biskupów polskich do niemieckich ze słowami: „Przebaczamy i prosimy o przebaczenie”. List ten nie spotkał się w Niemczech z takim przyjęciem, jakiego spodziewali się autorzy. Mówił o tym wyraźnie Prymas Tysiąclecia. Z drugiej strony, działające pod dyktando Moskwy władze PRL uznały ten list za zdradę polskich interesów i sojuszy.
Czy warto było zatem szukać dróg pojednania wtedy i czy warto szukać ich dzisiaj? Warto, ale z faktami trzeba się liczyć.
Co? Gdzie? Kiedy?
